Küresel talep artışı ve enerji geçişi—özellikle yapay zeka altyapısı ve elektrikli araçlar—bakır talebini düşüşe rağmen canlı tutuyor. Ancak tedarik aksamaları arzı zorluyor ve dolar güç kazanıyor.
Çarşamba günü bakır fiyatları, dolar endeksinin çoğu ana para birimi karşısında güç kazanmasıyla geriledi. Orta Doğu’daki çatışmaların yatışacağına dair iyimserlik, ABD Başkanı Donald Trump‘ın İran ile savaşın yakın zamanda bitebileceğini belirten yorumlarıyla piyasalarda dalgalanmalara yol açtı. Trump ayrıca, Basra Körfezi’ndeki Hormuz Boğazı’nda İran’ın mayın döşemesi halinde “eşsiz bir saldırı” uyarısında bulundu.
Küresel talep ve arz dengesi
Bakır piyasasında görülen bu düşüş, talep ile arz arasındaki kırılganlığı da gün yüzüne çıkarıyor. 2025 yılında başlayan arz kısıtları, üretimdeki büyümeyi sınırlıyor ve 2025’teki üretim düşüşleri özellikle dördüncü çeyrekte belirginleşti. Analistler, 2025 yılında üretimin yalnızca yaklaşık %1.5 oranında artacağını, bu artışın talep ivmesini karşılamada yetersiz kalacağını ifade ediyor.
Tedarik tarafındaki ciddi aksamalar
Yıl içinde kaydedilen büyük aksaklıklar arasında şu olaylar öne çıktı:
Grasberg madenindeki çamur akışı, Endonezya’da üretimi geçici olarak baskıladı; Kamoa-Kakula projesindeki deprem etkisiyle Güney Kongo’daki üretimde ertelenmeler görüldü; Escondida madenindeki işçi grevleri de küresel bakır arzını baskıladı. Bu üç olayın etkisiyle mevcut üretim, talebin gerisinde kaldı ve yıl içindeki toparlanma süreci yavaşladı.
İyileşme etkileri zaman alacak gibi görünürken, Cruz gibi analistler üretimin 2025’te sadece yaklaşık %1.5 artacağını öne sürüyor.
Çin’in rolü ve gelecek perspektifi
Piyasa katılımcıları için ilginç bir gelişme olarak Çin, küresel bakır tedarikinde giderek daha baskın bir konuma doğru yol alıyor. Cvritici yatırımlar, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yapılan projeler ve Çin firmalarının uzun vadeli planları, üretim ve işçilik maliyetlerinde avantajlar sağlıyor. Analistler, Çin’in güvenilir tedarik zinciri kurma konusunda erken hareket etmiş olmasıyla batı ülkelerinden öne geçtiğini belirtiyor.
Piyasa göstergeleri
Dolar endeksi, önceki seansta 99.1 puana kadar yükseldi ve bu hareket bakır fiyatlarının gerilemesinde etkili oldu. Bakır vadeli işlemlerinin Mayıs teslimatı için fiyatı, saat 15:07 GMT itibarıyla yaklaşık %1 düşüşle pound başına 5.89 dolar seviyesinde dengelendi.
Bu tablo, 2035’e kadar olan dönemde arz eksikliğinin küresel ekonomide belirleyici bir unsur olacağını gösteriyor. Özellikle yakın dönemde enerji geçişi ve yapay zeka altyapısının talepte yarattığı baskı ile birlikte, Çin’in artan üretim kapasitesi ve yeni madencilik projeleriyle talep ile arz arasındaki farkın kapanması için atılacak adımlar kritik olacak.