Orta Doğu’daki tedarik kesintileri sürerken petrol fiyatları yükselişe geçti. Brent, 104 dolar seviyesine çıktı; WTI ise baskı altında kaldı. İran ile artan gerilim ve Irak’taki ihracat gelişmeleri piyasayı etkiliyor.
Petrol piyasaları, Körfez ülkelerindeki üretim kesintileri ile enerji altyapısına yönelik yeni saldırıların etkisiyle yükselişe geçti. Brent tipi petrol vadeli işlemleri 0.61 dolar artışla 104.02 dolar seviyesine çıktı ve saat 11:55 GMT itibarıyla bu seviyeyi korudu; seans içindeki en düşük seviye 100.34 dolardı. Buna karşılık ABD tipi WTI ham petrolü 1.28 dolar düşerek yüzde 1.3 kayıpla 94.93 dolara indi. Piyasalar, Irak’ın Ceyhan’a yönelik boru hattı üzerinden ihracatının yeniden başlamasıyla bir nebze rahatlama umarken küresel arz sıkıntısının sürmesi ihtimalini de dikkate alıyor.
Ayrışan fiyat hareketleri konusunda Saxo Bank analisti Ole Hansen, fiyat hareketlerindeki farkın giderek WTI’nın ABD pazarındaki dinamiklere, Brent’in ise küresel tedarik aksamalarına odaklanmasından kaynaklandığını belirtti. Analistin yorumuna göre Brent, küresel kesintilerle daha çok zahlı bir gösterge haline gelirken WTI ise talepye bağlı dalgalanmalara daha duyarlı kalıyor.
Irak ihracatı ve bölgesel gelişmeler
Irak kaynakları, Kuzey Irak’taki Kürdistan Bölgesi ile yapılan anlaşma kapsamında boru hattı üzerinden ihracatın yeniden başladığını duyurdu. Yetkililer, Basra yöresinden çıkan üretimin günlük en az 100,000 varil (bpd) seviyesinde Ceyhan’a ulaşmayı hedeflediğini belirtti. Ancak MUFG analistleri, Irak’ın üretiminin hâlâ kriz öncesi seviyelerin yaklaşık üçte birinde olduğunu ve Hormuz Boğazı üzerinden tanker akışının hâlâ önemli ölçüde kısıtlı kaldığını hatırlatıyor.
İran–İran ilişkilerinde artan gerilimler, bölgedeki arz görünümünü karmaşıklaştırıyor. İran Tasnim Ajansı’nın bazı enerji santralleri ve sahil bölgelerinin saldırıya uğradığını bildirmesi ile birlikte ABD’nin Hormuz Boğazı yakınlarındaki kıyı hatlarında hedeflere yönelik hava-deniz operasyonları sürüyor. Ayrıca İran’ın BM’ye yönelik açıklamaları ve ABD-İsrail operasyonlarının çatışmayı hızlı bir şekilde sonlandırma umutlarını artırdığına dair yorumlar da dile getiriliyor.
Küresel tedarik ve diğer gelişmeler
Libya’da Ulusal Petrol Şirketi, Sharara yatağından akışları alternatif boru hatlarına yönlendirmeye başlarken bölgede bir yangın sonrası yeniden yönlendirme adımları attı. ABD tarafında ise American Petroleum Institute’nin (API) hafta sonu verileri, 13 Mart itibarıyla ham petrol stoklarının beklenenden çok daha fazla arttığını gösterdi; stoklar 6.56 milyon varil yükselirken piyasa beklentisi yaklaşık 380,000 varil artışıydı. Bu gelişmeler, küresel piyasaların kısa vadede güvenlik riskleri ile arz–talep dengesine ilişkin algısını şekillendiriyor.
İran ve bölgeye yakın çatışmaların petrol akışlarına etkisi sürerken, analistler Brent’in küresel arz kırılganlığına karşı daha duyarlı kalacağını, WTI’nın ise ABD iç talebe paralel hareket edeceğini öngörüyor. Sorunlar, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz trafiği ile Irak ve Libya gibi üretici bölgelerdeki üretimde belirsizlik yarattı ve piyasalarda volatiliteyi yüksek tutuyor.