Petrol fiyatları İran’ın bölgesel gerilimini artırmasıyla sert bir yükseliş kaydetti. Brent petrol vadeli işlemleri 98,45 dolar civarında işlem görürken kısa süreliğine 100 doları gördü; WTI ise 93,23 dolara çıktı. Piyasalarda arz güvenliği kaygısı ve stratejik rezervlerden yapılan sert müdahale haberleri baskın çıktı.
Piyasalardaki ana sürükleyici: jeopolitik riskler
Perşembe günü Brent tipi petrol vadeli işlemleri 12:35 GMT itibarıyla 98,45 dolar seviyesine ulaştı ve seansın başlarında 100 dolar düzeyini gördü. West Texas Intermediate (WTI) için ise yaklaşık yüzde 6,85 artışla 93,23 dolar kaydedildi. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, CNBC’ye yaptığı açıklamada ABD Donanması’nın şu anda Körfez Boğazı üzerinden gemileri koruyamadığını ancak ay sonunda bu durumun “çok muhtemel” hale gelebileceğini belirtti.
IEA’nın raporu ve arz güvenliği
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’daki savaşın küresel piyasalardaki petrol arzında şimdiye kadar görülen en büyük bozulmayı tetiklediğini bildirdi. Ajans, stratejik rezervlerden 400 milyon varil lik bir rekor satış yapılacağını onayladı. IEA’nın aylık raporunda Körfez ülkelerinin üretiminin günlük en az 10 milyon varil azaltıldığı, bu miktarın küresel talebin yaklaşık %10’una tekabül ettiği vurgulandı. Analistler ise 400 milyon varilin mevcut arz bozulmasına karşılık yalnızca yaklaşık 25 günlük bir tampon sağlayacağını belirtiyor.
Analist öngörüleri ve fiyat senaryoları
Goldman Sachs, Brent’in Mart- Nisan’da ortalama yaklaşık 98 dolar civarında kalacağını, yılın son çeyreğinde ise yaklaşık 71 dolara gerileyebileceğini öne sürüyor. Ancak deniz yollarının Hormuz Boğazı üzerinden geçişinin bir ay boyunca kesintiye uğraması halinde ortalama fiyatların bu dönemde yaklaşık 110 dolar seviyesine çıkabileceğini vurguluyor. ING ise yalnızca boğazdan akışın yeniden sağlanması halinde petrol fiyatlarının sürdürülebilir şekilde düşebileceğini, aksi halde yeni zirve hareketlerinin kapıda olduğunu söyledi.
Jeopolitik gerilimler ve bölgesel yan etkiler
İran’a bağlı güçlerin Körfez’deki güvenlik riskleri artarken, Irak sularında iki yakıt tankerine yönelik patlayıcı yüklü araçlı saldırılar ve dört gemiye atılan roketli atışlar kaydedildi; bir mürettebat üyesinin hayatını kaybettiği bildirildi. Lübnan’da Hizbullah’ın dün akşam başlattığı en büyük roket saldırısı ise İsrail’in Beyrut’a yönelik hava operasyonlarını tetikledi. Bu gelişmeler, Yemen kaynaklı Huti gruplarının da çatışmaya katılabileceğine dair kaygıları yükseltti ve Basra – Kızıldeniz üzerinden sevk edilen petrolün güvenliğini daha da zorlaştırdı.
Arzı telafi eden görünüm ve talep tedbirleri
Güçlü talebin baskısı altında Körfez üreticileri, maliyetleri dengelemek için Yanbu Limanı üzerinden ham petrol arzını artırma yönünde adımlar attı. Çin ise Mart ayı boyunca rafine ürün ihracatına derhal yasak getirme kararı alarak iç piyasayı potansiyel bir arz sıkıntısına karşı korumaya çalıştığını duyurdu. Bölgesel jeopolitik riskler, küresel petrol akışlarını baskılarla karşı karşıya bırakmaya devam ederken yatırımcılar için volatiliteyi de yükseltiyor.