Brent petrol 70 dolar sınırına yaklaşırken İran’a karşı ABD baskısı ve Hormuz Boğazındaki kapanma endişesiyle yükseldi. WTI de güç buldu; piyasalarda jeopolitik risk primi artıyor.
Piyasalarda Brent ve WTI’da yükselişin ardındaki dinamikler
Brent ham petrol dün dört ayın en yüksek seviyelerine yaklaşırken, ABD’nin İrana karşı olası askeri adımı ve Hormuz Boğazındaki kapanış ihtimali küresel piyasaları hareketlendirdi. Brent, GMT 13:08 itibarıyla varil başına 70,05 dolar seviyesine çıktı ve gün içinde 70,35 dolara kadar yükseldi; Ocak ayındaki yüzde 15’in üzerinde aylık kazancı, Brent’i son dört yılın en hızlı aylık yükselişine taşıdı. İran, OPEC’in dördüncü büyük üreticisi olarak yaklaşık 3,2 milyon varil/gün üretim yapıyor ve piyasalarda jeopolitik risk priminin etkisi hissediliyor.
PVM analisti John Evans ise piyasayı küçümsememek gerektiğini belirtti: “İran komşularına saldırırsa ya da özellikle Hormuz Boğazı’nı kaparsa karşı karşıya kalınan dolaylı zararlar piyasa için kritik.” Brent, yılın başından bu yana dalgalı seyrini sürdürürken WTI da güç kazandı ve seansta yaklaşık 1,59 dolar artışla 64,80 dolara çıktı. Gün içindeki hareketler, Brent’in aylık kazançlarını güçlendirmeye devam ettiğini gösteriyor.
Geopolitik risk primi ve analist görüşleri
Trump yönetiminin İran’ın güvenlik güçleri ve yönetimine sınırlı müdahale seçeneklerini değerlendirdiği haberleriyle birlikte Rusya-İran gerilimiyle bağlantılı olası senaryolar, petrol fiyatlarındaki volatiliteyi artırıyor. Reuters’a konuşan kişiler, Beyaz Saray’ın mevcut hedeflerle sınırlı müdahaleleri masaya aldığı yönünde bilgi paylaşıyor ve bu durum piyasalarda ek risk primine yol açıyor.
Citi analistleri, bir notlarında “İran’a saldırı olasılığının yükselmesi, petrol fiyatlarındaki jeopolitik risk primini varil başına yaklaşık 3–4 dolar artırdı” ifadesini paylaştı ve önümüzdeki üç ay için Brent’in 72 dolar civarına doğru hareket edebileceğini işaret etti.
Kazakistan Tengiz ve ABD’deki üretim etkileri
Kazakistan’daki Tengiz petrol sahasında elektrik arızaları nedeniyle üretim bir süre sekteye uğradı; şimdi kademeli olarak normale dönmesi için çalışmalar sürüyor ve kapasitenin gelecek bir hafta içinde tamamen geri gelmesi hedefleniyor.
ABD’de ise kış fırtınası Fern’in etkisiyle bozulan üretim ve kesintiler, yeniden devreye alınan kuyularla telafi edilmeye çalışılıyor. Üretimin normale dönmesi için saha bazlı çalışmalar devam ediyor.
Uzman görüşleri ve piyasa yorumu
UBS analisti Giovanni Staunovo ise şu değerlendirmeyi yaptı: “Kazakistan’daki aksamalar ve ABD’deki soğuk hava nedeniyle arz tarafında beklenenden daha sıkı bir tablo oluştu. Bu durum, piyasanın daha hassas bir yapıya kavuşmasına yol açıyor.”
Analistler, İran etrafındaki gerilimin kırılgan pazar dinamiklerini sürdürdüğüne dikkat çekiyor. Ancak arz esnekliği ve üretici kararları, kısa vadede volatiliteyi bir ölçüde dizginleyebilir. Yine de jeopolitik riskler sahada fiyatları etkileyen en önemli katalizör olarak görünmeye devam ediyor.